Vandaag is het Wereld Nierkankerdag; een mooi moment om stil te staan bij een ervaren tumortypenetwerk in onze regio: het Nierkanker Netwerk Amsterdam (NKNA). Want waar sommige netwerken binnen OncoNoVo+ nog in ontwikkeling zijn, werkt het NKNA al jaren succesvol samen over de grenzen van ziekenhuizen heen. Inmiddels is het netwerk ingebed in OncoNoVo+ en zijn meerdere ziekenhuizen uit de regio aangesloten. Wat maakt dit netwerk succesvol? En wat kunnen startende tumortypenetwerken van het netwerk leren?
Patricia Zondervan, Amsterdam UMC
Brunolf Lagerveld, OLVG
Axel Bex, Amsterdam UMC
Draagvlak en de kracht van samenwerking
In 2017 namen drie urologen – Patricia Zondervan (Amsterdam UMC), Axel Bex (destijds Antoni van Leeuwenhoek, nu Amsterdam UMC) en Brunolf Lagerveld (OLVG) – het initiatief om de nierkankerzorg in de regio te verbeteren door structurele multidisciplinaire samenwerking.
“Ik zat in mijn eentje in het AMC de nierkankerpatiënten te zien en te opereren. Ik wilde graag feedback: doe ik het goed, wat is de juiste behandeling voor welke patiënt? Je wilt leren met en van elkaar,” vertelt Patricia.
Ook Axel zag de kracht van samenwerking. Van buitenlandse centra leerde hij hoe krachtig een gezamenlijk multidisciplinair overleg (MDO) kan zijn. “Aanvankelijk was er soms scepsis. Veel collega’s namen al deel aan algemene uro-oncologische MDO’s; dan is de reflex: waarom nog een extra overleglaag? Het draagvlak groeide pas echt toen de meerwaarde zichtbaar werd, bijvoorbeeld in betere studieselectie en meer uniforme behandeling.”
Het netwerk startte bewust bottom-up. Er werd gekozen voor een echt netwerkmodel waarbij patiënten zoveel mogelijk in hun eigen ziekenhuis blijven en alleen voor specialistische zorg of deelname aan een studie worden doorverwezen. Dat zorgde voor vertrouwen tussen de deelnemende ziekenhuizen.
Brunolf: “We hebben echt gepitcht: als je data en expertise deelt, heb je er ook zelf als ziekenhuis voordeel van. En we hebben vanaf het begin gezegd: iedereen aan tafel heeft een volwaardige stem. Niemand wordt overvleugeld.”
Scherp blijven door elkaar uit te dagen
Wat begon als een overleg tussen enkele urologen groeide uit tot een volwaardig multidisciplinair overleg met onder meer (interventie-)radiologen, radiotherapeuten en medisch oncologen.
Volgens Axel houdt die samenwerking professionals scherp: “Je wordt uitgedaagd als een collega een andere behandeling voorstelt dan jij. Dan ga je nadenken: waarom denkt hij of zij daar anders over?” Brunolf vult aan: “Je hebt daardoor nog steeds het gevoel dat je verder komt in de materie. Dat maakt het heel leuk.”
Wat maakt het netwerk succesvol?
De initiatiefnemers noemen vier belangrijke succesfactoren:
Wederzijds respect en vertrouwen
Een goede onderlinge relatie vormde de basis.
“We zien voorbeelden waar pogingen tot netwerkvorming vastlopen op persoonlijke verhoudingen. Een eerlijke inventarisatie van drijfveren en spanningen is essentieel voordat je begint,” aldus Brunolf.
De patiënt staat centraal
Niet het belang van het eigen ziekenhuis, maar de best passende zorg voor de patiënt.
Patricia: “Je moet breder kijken dan je eigen hachje. Als er ergens anders een betere behandeling of studie beschikbaar is, dan verwijs je door. Dat is wat patiënten merken: ziekenhuizen werken niet tegen elkaar, maar mét elkaar.”
Een netwerkmodel in plaats van centralisatie
Patiënten bleven zoveel mogelijk in hun eigen ziekenhuis, terwijl expertise en kennis regionaal worden gedeeld.
Een sterke koppeling met onderzoek en kwaliteitsverbetering
Vanaf het begin werd de verbinding gelegd met onderzoek en kwaliteitsverbetering. Door gezamenlijk data te verzamelen en analyses uit te voeren, ontstond inzicht in praktijkvariatie en werden nieuwe onderzoeksinitiatieven mogelijk.
Het NKNA laat zien dat succesvolle netwerkzorg niet vanzelf ontstaat, maar vraagt om gedeeld eigenaarschap en de bereidheid om over de grenzen van de eigen organisatie heen te kijken. Waardevolle lessen voor zorgprofessionals en andere tumortypenetwerken die werken aan regionale samenwerking en passende oncologische zorg!
